5243700
متخصصان حوزه غدد و متابولیسم نسبت به رشد فزاینده دیابت نوع ۲، بهویژه در گروه سنی کودکان، هشدار دادهاند. این بیماری که پیشتر بیشتر در بزرگسالان مشاهده میشد، اکنون با شیوع چاقی در میان خردسالان، به یک معضل جدی سلامت تبدیل شده و نیازمند توجه فوری والدین و سیاستگذاران بهداشتی برای پیشگیری و کنترل است.
شیوع جهانی دیابت و وضعیت ایران: آماری از دیابت و نوع ۲ آن
دکتر حسینعلی خوارزمی، فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، با اشاره به جایگاه دیابت به عنوان یکی از شایعترین بیماریهای متابولیک در جهان، آمارهای قابل تأملی را ارائه کرده است. بر اساس برآوردهای جهانی، حدود ۹ میلیون نفر در سراسر دنیا به دیابت نوع ۱ مبتلا هستند که معادل تقریبی یک دهم درصد از جمعیت کل جهان است. این آمار نشاندهنده ابتلای یک نفر از هر هزار نفر به این نوع دیابت است.
در کشورمان، شیوع دیابت نوع ۱ به مراتب کمتر از میانگین جهانی تخمین زده میشود؛ به طوری که حدود ۳۵ تا ۵۰ هزار نفر در ایران با این بیماری دست و پنجه نرم میکنند که حدود پنج صدم درصد از جمعیت کشور را تشکیل میدهد. همچنین، میزان بروز سالانه دیابت نوع ۱ در کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال در کشور، بین ۸ تا ۱۲ نفر در هر ۱۰۰ هزار کودک گزارش شده است. با وجود این، افزایش نرخ چاقی در کودکان، ایران را در معرض تهدید جدی رشد دیابت نوع ۲ قرار داده است.
چاقی کودکان، عامل اصلی شیوع دیابت نوع ۲ در سنین پایین
یکی از مهمترین نگرانیهایی که دکتر خوارزمی به آن اشاره کرده، روند صعودی ابتلا به دیابت نوع ۲ در گروه سنی کودکان و نوجوانان است. این وضعیت، که پیشتر عمدتاً در بزرگسالان مشاهده میشد، اکنون به دلیل سبک زندگی ناسالم، تغذیه نامناسب و کاهش فعالیت بدنی در کودکان، رو به گسترش است. افزایش چاقی به طور مستقیم با مقاومت به انسولین مرتبط است؛ شرایطی که در آن سلولهای بدن به انسولین تولید شده توسط لوزالمعده به درستی پاسخ نمیدهند و در نتیجه، قند خون در سطوح بالا باقی میماند.
این فوق تخصص غدد کودکان تأکید میکند که افزایش وزن و چاقی در کودکان، نه تنها زمینهساز بروز زودهنگام دیابت نوع ۲ میشود، بلکه خطرات بلندمدت سلامت را نیز برای این نسل به همراه خواهد داشت. والدین در این میان نقش حیاتی دارند و باید با نظارت بر رژیم غذایی و تشویق فرزندان به فعالیتهای ورزشی، از شیوع این بیماری پیشگیری کنند.
آشنایی با انواع دیابت: تفاوتهای کلیدی بین دیابت نوع ۱ و نوع ۲
دیابت به طور کلی به معنای افزایش سطح قند خون است که در آن قند خون ناشتای فرد بیش از ۱۲۶ میلیگرم بر دسیلیتر باشد. این بیماری دارای انواع مختلفی است:
دیابت نوع ۱: یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به سلولهای تولیدکننده انسولین در لوزالمعده حمله کرده و آنها را از بین میبرد. در نتیجه، بدن قادر به تولید انسولین کافی نیست. انسولین هورمونی حیاتی است که قند خون را به داخل سلولها منتقل میکند تا به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار گیرد. این نوع دیابت معمولاً در کودکی یا نوجوانی تشخیص داده میشود و مدیریت آن نیازمند تزریق مادامالعمر انسولین است.
دیابت نوع ۲: همانطور که اشاره شد، این نوع دیابت عمدتاً در اثر مقاومت به انسولین ایجاد میشود. بدن انسولین تولید میکند، اما سلولها به آن واکنش مناسبی نشان نمیدهند و در نهایت ممکن است تولید انسولین نیز کاهش یابد. چاقی و کمتحرکی از مهمترین عوامل خطر برای ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند.
انواع دیگر: شامل دیابت بارداری، دیابت ناشی از بیماریهای خاص (مانند بیماریهای پانکراس) یا مصرف برخی داروها میشود.
علائم هشداردهنده و عوارض جدی دیابت در صورت عدم تشخیص بهموقع
تشخیص بهموقع دیابت برای جلوگیری از عوارض جدی آن حیاتی است. علائم کلاسیک دیابت عبارتند از:
پرنوشی: احساس تشنگی بیش از حد.
پرخوری: افزایش اشتها.
پرادراری: تکرر ادرار.
در صورت عدم توجه به این علائم و تشخیص دیرهنگام، بیماری میتواند به مراحل خطرناکی برسد و عوارض حادتری مانند کاهش وزن ناگهانی، تهوع، استفراغ، دردهای شکمی و حتی کاهش سطح هوشیاری را به دنبال داشته باشد که به آن "کتواسیدوز دیابتی" گفته میشود. کتواسیدوز یک وضعیت اورژانسی است که نیازمند درمان فوری پزشکی است.
عدم کنترل طولانیمدت قند خون نیز میتواند به عوارض مزمن و جبرانناپذیری منجر شود، از جمله:
درگیری کلیوی (نفروپاتی دیابتی)
آسیبهای چشمی (رتینوپاتی دیابتی و نابینایی)
اختلالات عصبی (نوروپاتی دیابتی)
بیماریهای قلبی-عروقی
زخمهای پا که ممکن است به قطع عضو منجر شوند.
راهکارهای پیشگیری و مدیریت دیابت نوع ۲: تاکید بر سبک زندگی سالم
با توجه به افزایش شیوع دیابت نوع ۲ در سنین پایین، اتخاذ راهکارهای پیشگیرانه بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. تمرکز بر تغییر سبک زندگی، به خصوص در کودکان و نوجوانان، میتواند نقشی کلیدی در کنترل این اپیدمی ایفا کند. راهکارهای کلیدی شامل:
تغذیه سالم: کاهش مصرف قندهای ساده، فست فودها و غذاهای فرآوریشده، و جایگزینی آنها با میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای کمچرب.
فعالیت بدنی منظم: تشویق کودکان به حداقل ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید در اکثر روزهای هفته، و کاهش زمان سپری شده جلوی صفحات نمایش.
دکتر خوارزمی تاکید میکند که برای دیابت نوع ۱ در حال حاضر درمان قطعی وجود ندارد و بیماران باید مادامالعمر انسولین دریافت کنند. اما برای دیابت نوع ۲، به ویژه در مراحل اولیه، تغییرات سبک زندگی میتواند به کنترل بیماری و حتی در برخی موارد به برگشت آن کمک کند. مشاوره با پزشک برای تنظیم دوز مناسب انسولین (در صورت نیاز به درمان دارویی) و پایش منظم قند خون، از اصول اساسی مدیریت هر دو نوع دیابت است. آموزش خانوادهها و جامعه درباره خطرات چاقی و اهمیت تغذیه سالم، گام مهمی در جهت مبارزه با روند صعودی دیابت نوع ۲ خواهد بود.
مطالب مرتبط
- تخصص و مهارت، تضمینکننده آینده شغلی در عصر دگرگونی
- تصویری که دانشآموزان از مدرسه خوب ترسیم میکنند: رشد، خلاقیت و آمادگی برای زندگی
- نماینده شازند بر ضرورت همافزایی جهاددانشگاهی و مجلس برای توسعه استان مرکزی تأکید کرد
- تصویری که دانشآموزان از مدرسه خوب ترسیم میکنند: رشد، خلاقیت و آمادگی برای زندگی
About the Author
