کشفی در راستای رشد مجدد اندام از دست رفته انسان
محققان دانشگاه تگزاس A&M با انجام آزمایشی بر روی موشها، موفق به شناسایی یک توالی بهبودی در فیزیولوژی پستانداران شدهاند که ساختار اسکلتی از دست رفته را بازسازی میکند. این کشف که نتایج آن در مجله Nature Communications منتشر شده، اگرچه هنوز به معنای رشد مجدد انگشتان یا اندامهای کامل برای انسان نیست، اما درک ما را از فرآیند بهبودی زخمها به طور بنیادین تغییر میدهد و میتواند راه را برای کاهش جای زخم و بازگرداندن بخشی از عملکرد به محل آسیبهای تروماتیک هموار کند.
راز بازسازی در پستانداران؛ تغییر مسیر سلولها از اسکار به بلاستما
در حالی که کرمها، دوزیستان، ماهیها و خارپوستان قادر به بازسازی قسمتهای از دست رفته بدن خود هستند، پستانداران از جمله انسانها این توانایی را از دست دادهاند. اما پژوهش جدید نشان میدهد که فیبروبلاستها (سلولهای تخصصی که زخمها را میبندند) میتوانند در دو جهت متفاوت حرکت کنند: یا ایجاد اسکار (جای زخم) یا تشکیل بافتی به نام بلاستما که برای بازسازی اندام ضروری است. کن مونئوکا، نویسنده ارشد و زیستشناس رشدی در دانشگاه تگزاس A&M، میگوید: «تحقیقات ما بر تغییر مسیر رفتار فیبروبلاستهایی که از قبل در محل آسیب وجود دارند، متمرکز است.» تیم پژوهشی با اعمال مصنوعی «فاکتور رشد فیبروبلاست ۲» (FGF2) به قسمتهای قطع شده انگشتان موش، موفق به تشکیل بافتی شبیه به بلاستما شدند که نشان میداد روند بازسازی در پستانداران لزوماً به بنبست نمیرسد.
از بلاستما تا استخوان جدید؛ گامی بلند در مسیر بازسازی اندام
محققان در مرحله بعد، یک مهره کوچک حاوی «پروتئین مورفوژنتیک استخوان ۲» (BMP2) را به بلاستما اضافه کردند و آن را مجبور به تولید قطعات جدید استخوان، رباط و بافت تاندون کردند. اگرچه این دقیقاً همان انگشت کاملاً جدید نیست، اما نشان میدهد که با توالی مناسب سیگنالهای شیمیایی، میتوان بافتهای موجود را وادار کرد تا مانند ساختارهای احیاکنندهای عمل کنند که حیواناتی مانند سمندرها برای رشد مجدد اندامهای از دست رفته خود از آنها استفاده میکنند. مونئوکا در این باره میگوید: «اینکه چرا برخی از حیوانات میتوانند خود را بازسازی کنند و برخی دیگر، بهویژه انسانها نمیتوانند، سؤال بزرگی است که از زمان ارسطو مطرح بوده است. من تمام دوران حرفهایام را صرف فهمیدن این موضوع کردهام.»
چشمانداز آینده؛ از کاهش جای زخم تا بازسازی عملکردی اندامها
اگرچه این یافتهها هنوز به ما نشان نمیدهند که چگونه میتوانیم دستها و پاهای کارآمد بسازیم، اما قطعه مهمی از پازل چگونگی التیام زخمها را تشکیل میدهند. مونئوکا معتقد است که حتی تغییر اندک در پاسخ بدن از جای زخم میتواند مزایای واقعی داشته باشد و مردم باید در مورد استفاده از این سیگنالها در طول فرآیند بهبودی فکر کنند. این پژوهش میتواند بهطور بالقوه باعث کاهش جای زخم و بازگرداندن درجهای از عملکرد به محل آسیبهای تروماتیک شود و در آینده نزدیک، ابزاری برای بازگرداندن انگشتان، بازوها یا پاهای کامل به افراد دچار قطع عضو فراهم آورد. هرچند این هدف هنوز دور به نظر میرسد، اما این کشف نشان میدهد که مسیر بازسازی اندام در پستانداران مسدود نیست و با استفاده از سیگنالهای مناسب میتوان آن را دوباره فعال کرد.
About the Author
